18e en 19e eeuwse muziek in Nederland: een vergeten gebied

De Stichting ter Behoud en ter Promotie van Nederlands Muzikaal erfgoed (ProNeM) is in het leven geroepen omdat er met de betrekking tot de perceptie van de Nederlandse muziek uit de 18e, 19e en de eerste helft van de 20e eeuw helaas flink wat mis is.
Hoewel klassieke muziek wel degelijk in de belangstelling staat en moderne Nederlandse componisten vaak in de concertzaal gehoord kunnen worden is er schijnbaar maar weinig interesse in de eigen geschiedenis.

Een vaak aangehaald argument voor deze desinteresse is dat deze oude muziek ‘van voor mijn
tijd is’, maar daarbij wordt vaak vergeten dat voor veel jeugdigen van nu heel veel populaire
muziek ook van voor hun geboorte is.
Maar wat dan te zeggen over de vele muziek die gemaakt is uit de tijd dat er nog geen geluidsdragers waren? De enige manier om in de 19e eeuw muziek te bewaren is natuurlijk geschreven of gedrukte bladmuziek. En geschreven werd er!

In de Nederlandse muziekarchieven worden duizenden partituren bewaard: van pianomuziek tot opera, van militaire marsmuziek tot de ontelbare populaire liedjes; toch vertelt men nog steeds in veel muziekgeschiedenisboeken dat er nauwelijks muziek werd gemaakt tussen Sweelinck en Diepenbrock, ruwweg tussen 1650 en 1900. De grote hoeveelheid bewaard gebleven bladmuziek vertelt een heel ander verhaal.
Er is echter wel een probleem: veel bladmuziek is in de oorspronkelijke handgeschreven staat, en voor de meeste belangstellenden, zowel musici als anderen, moeilijk te lezen. Laat staan te spelen.

Het is het doel van ProNeM heel veel van deze oude bladmuziek een volwaardige nieuwe druk te geven en daarnaast zoveel mogelijk informatie over de componisten te verzamelen en te publiceren. De nieuwe uitgaves zullen allereerst zoveel mogelijk op Youtube als demo te vinden zijn. Pas in een later stadium zullen uitgaves verzorgd worden.

Een speciaal onderdeel van deze serie zal het werk zijn van de vele vrouwelijke componisten in Nederland. In een door mannen gedomineerd cultureel bestel werden hun composities vaak genegeerd of afgedaan als onbelangrijk of – nog veel erger – minderwaardig. In deze serie wil ProNeM laten zien dat dit vooroordeel zowel achterhaald als irrelevant was.

Nieuw toegevoegd (maart-september 2026):

Aron Berlijn
Concert voor gitaar en orkest

Johannes van Bree
Festival Ouverture in E voor koor en orkest

Gerard von Brucken Fock
Côte Sauvage voor orkest
2 Liederen van de Zee voor orkest
suite nº 1 “aus dem Süden” voor orkest
suite nº 2 voor orkest
suite nº 3 voor orkest
suite nº 4 voor orkest
suite nº 5 voor orkest
suite nº 6 voor orkest
Symfonie nº 2 in Bes voor orkest (complete finale)
Tragische Ouverture voor orkest

A.H. Büchler
Concert Ouverture in C voor orkest

Reinhart Crevecoeur
Jubileum Ouverture voor orkest

Alphons Diepenbrock (Claude Debussy)
Berceuse Héroique voor orkest

Emile Enthoven
Symfonie nº 3 voor orkest (deel 1)

Gustav Heinze
Ouverture “die Ruïnen van Tharand” op. 19 voor orkest

Richard Hol
Idylle voor orkest

Izaak Houck
concert voor piano en orkest op. 64 (deel 1)
Symfonie nº 1: Scherzo, voor orkest (nieuwe demo)

Julius Röntgen
Ouverture “Taufers” voor orkest

Carl Smulders
Imnys et Numaine, ballade voor orkest

Clara Wildschut
3 Voordrachtstukken voor piano

Illustratie: bibliotheek van Toonkunst, Amsterdam

Wilt u ProNeM steunen dan zijn donaties meer dan welkom.

In voorbereiding

Carl Smulders
l’Aurore – le Jour – le Crépuscule

Willem Landré
Beatrijs

W. Griethuizen
ouverture

Clara Wildschut
Cantata Piccola

Jan Ingenhoven
Brabant und Holland

Willem Pijper
Symfonie nº 1

Cornelis Dopper
Allegretto voor cello en piano

Leander Schlegel
Der Säksische Prinzenraub